Per 1 januari 2003 is het nieuwe erfrecht in werking getreden. Als iemand overlijdt zonder een testament opgemaakt te hebben, worden alle zaken, goederen en schulden van de overleden echtgenoot aan de langstlevende(n) toebedeeld. Kinderen kunnen dus hun erfdeel niet meer direct opeisen. Het is pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende ouder. Maar wat als je vader voor 1 januari 2003 is overleden? In 1999 overleed de vader van Dirk de Vries, zonder dat hij een testament had laten opmaken. Dirks moeder leefde nog en bleef in het ouderlijk huis wonen. Dirk eiste niet direct zijn kindsdeel op, zodat zijn moeder het huis niet hoefde te verkopen. Afgelopen jaar verhuisde Dirks moeder naar het bejaardentehuis en werd het huis verkocht. Volgens Dirk had zijn vader een goed pensioen nagelaten en had z’n moeder de opbrengst uit de verkoop van het huis niet nodig. Daarom wil Dirk zijn kindsdeel alsnog opeisen, maar kan dat zomaar?

Feit: Tot 1 januari 2003 konden kinderen altijd hun erfdeel opeisen. Dat ging dan ten koste van de financiële positie van de langstlevende partner. Per 1 januari 2003 is de situatie gewijzigd. Je kunt nu als kind geen aanspraak meer maken op dat wettelijk erfdeel. Je kunt wel aanspraak maken op de zogenoemde ‘legitieme portie’, dat is een wettelijk minimum waar je altijd recht op hebt. Dat wettelijke minimum is de helft van wat je zou erven zonder opgemaakt testament. De wetswijziging heeft ertoe geleid dat de rechten van de langstlevende partner verbeteren en dat de rechten van de kinderen weer aan banden worden gelegd. Omdat Dirks vader vóór 1 januari 2003 overleed, valt dit nog onder de oude wetgeving. Dirk heeft dus wel recht op zijn erfdeel, tenzij hij schriftelijk heeft verklaard dat hij er geen aanspraak op zal maken zolang zijn moeder nog leeft.

Dirk weet niet meer precies wat hij destijds met de notaris heeft afgesproken en het contact met zijn moeder is niet meer zo goed, dus aan haar kan hij het ook niet vragen. Kan mevrouw De Vries überhaupt haar zoon alsnog onterven en al haar bezittingen nalaten aan bijvoorbeeld een goed doel?

Feit: Dat is maar in beperkte mate mogelijk. Kinderen hebben altijd recht op hun eerder genoemde legitieme portie. Dirk heeft dus gewoon recht op de erfenis van zijn beide ouders.